დაჭრილი ფრთები, ანუ- ამბავი თვითმფრინავის ბიჭებზე

პატარა ვიყავი, ასე 10, 11 წლის, დედა ფილმ “ლაზარეს” მაყურებინებდა ხოლმე. გეგა კობახიძე იმ ფილმში ჩემი ასაკის პატარა ბიჭი იყო. მე მაშინ ვერასოდეს წარმოვიდგენდი, რომ ასეთი პატარა და ლამაზი ბიჭი შეიძლებოდა ოდესმე აღარ ყოფილიყო..

სიმართლე მალევე გავიგე. დედამ მომიყვა. თან ტიროდა. 

ეს ამბავი ჩემი ბავშვობის მოგონებებიდან ყველაზე მძაფრია. სიტყვა “დახვრიტეს” მაშინ ისე დაუჯერებლად , ისე შემზარავად და ისე შოკისმომგვრელად ჟღერდა, დღემდე მომყვება ის საშინელი განცდა.

ვერ ვიჯერებდი, როგორ შეიძლებოდა ვინმეს გეგა დაეხვრიტა. დამდგარიყო, დაემიზნებინა იარაღი და ესროლა. სად გეგა და სად სიკვდილი, სად სილამაზე და სად სიკვდილი.. როგორ შეიძლებოდა  ლაზარე მოეკლა ვინმეს.

მითუმეტეს რომ გეგას არავინ მოუკლავს და არც იარაღი ჰქონია..

დღესაც ასე ვფიქრობ.

დღესაც მგონია , რომ ადამიანი მას ვერ მოკლავდა. ის საშინელი საბჭოთა სისტემის მიერ გამხეცებულმა ჯალათებმა მოკლეს. ის ადამიანებიც სისტემის მსხვერპლნი არიან, ისევე როგორც თვითმფრინავის ბიჭები.

ყველაზე შემზარავი ამ ამბავში ის არის, რომ გამტაცებლებს ერთნაირი განაჩენი გამოუტანეს. იმას, ვინც ეკიპაჟის წევრებს ესროლა და იმას, ვისაც არ უსვრია, ყველას დახვრეტის განაჩენი ხვდა წილად. და თანაც განაჩენში წერია, რომ ისინი არა მკვლელობისთვის, არამედ გატაცებისთვის დასაჯეს.

ალბათ დღეს ყველა ხვდება ამას, რომ მათი დახვრეტა საბჭოთა კავშირს საკუთარი ძალაუფლების დასამტკიცებლად დასჭირდა და არა სამართლიანობის აღდგენისათვის. მათ ეკიპაჟის წევრების დაჭრისა და მკვლელობისთვის არ დაუხვრეტუათ ბიჭები, მათ ისინი გაქცევისთვის დახვრიტეს.

როგორ თუ გაფრენა მოინდომეს, როგორ თუ თავისუფლება მოინდომეს.. აი ახლა გაფრინდითო და.. ყველანი დახვრიტეს. მათ შორის უდანაშაულო მღვდელი, რომელიც არც ყოფილა თვითმფრინავზე და უბრალოდ ბიჭების მეგობარი იყო. 

ისევ ის კითხვა, ვის შეეძლო ესროლა უდანაშაული სასულიერო პირისთვის, თუ არა თვით სატანას? 

არავის. ადამიანს  არ შეეძლო და არც მინდა დავიჯერო რომ არსებობს ადამიანი, ვისაც ეს შეუძლია.

ბიჭებიდან ერთის ტყვიას შეეწირა ეკიპაჟის წევრი. როგორც ყვებიან აჟიტირებული ისროდა, არც იცოდა რას აკეთებდა. უკვე თვითმფირნავში მყოფს უკან დასახევი გზა აღარ ქონდა. ის მოკლული საბჭოეთის მიერ გამწარებული ადამიანის მსხვერპლია. ისევე როგორც ორი გამტაცებელი ბიჭი, რომელიც ერთმა თვითმფრინავშივე მოიკლა თავი, როცა გაიგო რომ თბილისში ბრუნდებოდნენ, მეორე კი საავადმყოფოში გარდაიცვალა , გარედან, სპეცდანაყოფის მიერ ნასროლი ტყვიით.

ყველანი დახვრიტეს. ისე რომ საფლავებიც არ იციან დედებმა. არანაირი წესის აგება, არანაირი გარდაცვლილის პატივისცემა. ადამიანს კი არა, ცხოველსაც ვერ მოექცევი ასე, თუ კი ოდნავ მაინც გაქვს სიკეთის ნატამალი გულში.

მაგრამ სად სოციალიზმი და სად სიკეთე. 

სად სისტემა და სად სიკეთე.

მე დღეს 25 წლის ვარ. სიკვდილზე ხშირად ვფიქრობ. უფრო მეტს ვიდრე სიცოცხლეზე. 

სიკვდილზე როცა ვფიქრობ ხოლმე მარიტა მახსენდება და გეგა. ერთი მოთხრობის პერსონაჟია, მეორე ნამდვილი. ორივე პატარები და ლამაზები იყვნენ. ორივე ჩაკეტილმა აზროვნებამ და ბოროტებამ დახოცა. ჯერ დახოცა, მერე დაიტირა.

“წყეულიმც იყავ აბელ არავიძე”..

ამ სიტყვებით დასტირის ფილმ “მონანიებაში” მკვდარ შვილს მამა, რომელიც საბჭოთა სისტემას შეეწირა, და ბაბუის ცოდვების გამო თავს განაჩენი გამოუტანა. 

ფიქრობენ ამას ის ადამიანები ვინც გეგას ესროლეს? ალბათ კი. ეს იქნება მათთვის დაუსრულებელი ფიქრი.

……

ეს ამბავი 1983 წლის  18 ნოემბერ მოხდა.

ახლა 2017 წელია. 

ყველანი გავიზარდეთ. ყველამ გააგრძელა ცხოვრება. დროც შეიცვალა, ხალხიც , იმდენსაც აღარ ფიქრობენ იმ ამბავზე. ალბათ ტკივილიც გაუნელდათ..

სეზონებიც იცვლებიან და ნომბერი კიდევ ბევრჯერ მოვა. ყველა და ყველაფერი შეიცვლება.

თვითმფრინავის ბიჭების გარდა. 

დროსა და სივრცეში გაჭედილი ბიჭების გარდა, ფრთებდაჭრილი ბიჭების გარდა.

“ლაზარე” დიდი ხანია აღარ მინახავს. 25 წლის ვარ უკვე. გეგა ისევ პატარა ბიჭია. დიდი მეოცნებე თვალებით. სევდიანი თვალებით. 

იმ ჩიტივით, ხულიგანი ბიჭები ქვებს რომ ესვრიან და ფრენას შეაწყვეტინებენ. 

და სხვა რა უნდა ვთქვა. 

მაინც გაფრიდნენ ! მაინც. 

Advertisements

პარასომნია

არ ვიცი რომელი უფრო ძნელია- სიკვდილი თუ სიცოცხლე.

ახლა ვზივარ და ვფიქრობ-  ნეტავ გათენება უფრო დიდი სიკვდილია თუ დაღამება. 

რომელი უფრო რთულია, დაღამებამდე მხრებით მიიტანო დღე, თუ პირიქით, ღამეს წუთებს უთვლიდე იქამდე, სანამ მზე არ ამოვა.

მზე კი.. ამოვა, მაგრამ ჩემთვის- არა.

….

დაძინების რომ გეშინია მაგას რა ქვია? კოშმარებს ისევ გათენება რომ გირჩევნია-მაგას.

სამედიცინო ენაზე არა, ადამიანურ ენაზე გეკითხებით.

მე ამას ნახევრად სიკვდილს ვეძახი. მთლად სიკვდილი რომ არ არი, მაგრამ არც სიცოცხლე რომ ეთქმის.

სადღაც შუაში გაჩხერილი მდგომარეობაა. არც იქით, არც აქეთ. არც ისე, არც ასე.. 

ნახევრად ცოცხლები გაიგებენ ამას. ისეთები, მათთვის ბედნიერება ჰაერში გამოკიდული სიტყვა რომ არის, ხელი რომ არასოდეს შეუხიათ მისთვის, სადღაც რომ არსებობს, შორს, ვიღაცისთვის, მაგრამ, შენთვის-არა.

სისულელეა ყველაფერი. 

ადამიანები თავს მხოლოდ იმიტომ არ იკლავენ, ეშინიათ ის უფრო დიდი რაღაც არ დაკარგონ, უფრო დიდი სოცოცხლე. და სხედან და ელოდებიან როდის მოვა ის დღე. როცა ადგებიან და წავლენ, სამუდამოდ.

(ღმერთო, შენ, შენ მაინც მითხარი, გათენება უფრო დიდი სიკვდილია თუ დაღამება. 

მე დღემდე ვერ გავიგე, ღმერთო.)

4.11.2017

არ მეძინება.

იმიტომ კი არა, რომ კოშმარების მეშინია,

უბრალოდ, არ მეძინება.

კოშმარები დიდი ხანია აღარ მაშინებს. აგერ უკვე მესამე წელია მტანჯავს. მივეჩვიე. კოშმარებმაც მიჩვევა იცის.

ორი დღის წინ დაბადების დღე მქონდა. 

დაბადების დღეები მხოლოდ იმიტომ მიყვარს, რომ იმ სიტყვებს ვეუბნებით ერთმანეთს, ჩვეულებრივ დღეებში რომ არასოდეს ვეტყვით. მაგალითად-მიყვარხარ-ს.

რაღაცნაირი სიტყვაა “მიყვარხარ” . გამაცოცხლებელი. დროს და მანძილს რომ აქრობს ისეთი. მაგრამ ძალიან, ძალიან ძნელი. სათქმელადაც, დასაწერადაც, გასაფიქრებლადაც კი.

ამიტომ მეშინია ამ სიტყვის. სიკვდილივით მეშინია.

ხშირად ნათქვამი “მიყვარხარის” არ მჯერა. ადვილად როცა ამბობ, არ მჯერა ასეთი ნათქვამის. არც ყველას გასაგონად და დასანახად ნათქვამის მჯერა.

(ჩემი “მიყვარხარ” ისეთია- სხვას კი არა, შენ კი არა, ჩემ თავსაც არ ვეუბნები.)

ახლა ისეთი ვარ, ღამის სამ საათზე რომ ვარ ხოლმე. არეული ფსიქიკით.მე რომ “ნამდვილს” ვეძახი , სხვები -“პათეტიკურს” და “მოსაწყენს”, ზოგი “ბანალურს”, ჩემი ფსიქოლოგი- არაადეკვატურს და დეპრესიულს.

(შენ – ყველაფერს გაიგებ. მორჩი სისულელეებსო- გაიფიქრებ, შენ რომ იცი ისე გაგეღიმება,მაგრამ არაფერს მეტყვი…)

ნოემებერი კი იქნება ისეთი…

როგორიც შემოდგომის ბოლო თვე უნდა იყოს..

სიცოცხლესავით-

ალაგ-ალაგ მზე რომ ანათებს, თბილი დღეებიც გამოერევა.. მაგრამ მაინც ყველამ ვიცით, დღე-დღეზე ზამთარი მოვა.

მეზიზღება ნოემბერი.

იმიტომ კი არა, ზამთარი რომ მოდის,

არც იმიტომ, ფოთლებთან ერთად გულზე ძაფები რომ მწყდება.

უბრალოდ..

უკვე ყველა ფოთოლი ჩამოვარდა.

ჩემი ოცნებები კი.. 

თუმცა , არც ამას აქვს აზრი.

ინსომნია

შპალერის ფიგურები ზეპირად ვიცი. ყავისფერი, მოჩუქურთმებული , ჩარჩოში ჩასმული ყვავილები. მწვანე ფოთლებით. მთელ კედელზე მეორდებიან. ყველა ფიგურა ერთნაირია. არც-ერთი განსხვავებული. 

ვწევარ და ვაკვირდები ამ ფიგურებს. 

დაძინებას ეს ჯობია. სიზმრების კოშმარებს მაინც ავცდები.

შემოდგომაზე მაინც უფრო საზიზღარია ცხოვრება.

სხვა სეზონებზე უფრო მეტად საზიზღარი. 

იმდღეს ერთი მეგობარი წავიდა ჩემგან. არ მიყვარხარო მითხრა და წავიდა. აი ასე, ადგა და წავიდა.

სიკვდილს გავდა რაღაცით. ყველა წასვლა სიკვდილს გავს. ცივია და უსაშველო.

შემოდგომაზე ხომ, უფრო ცივი და უსაშველოა.

შემოდგომას ისევ ზამთარი ჯობია. ზამთარში უფრო ახლოა გაზაფხული. 

ჩემთვის მაინც სულ ერთია.

ჩემთვის მაინც სულ ერთია.

ჩემთვის მაინც სულ ერთია.

სასჯელად ქცეული სილამაზე

ალბათ ბედისწერაა სილამაზე. ნამდვილი, თვითმყოფადი, თავისთავად დაბადებული სილამაზე. არაფერი რომ სჭირდება, არანაირი გადაკეთება, არაფერი ზედმეტი.. უბრალოდ რომ იბადება და არის. ყვავის, ანათებს, აცოცხლებს ირგვლივ ყველაფერს. გაზაფხულს რომ ჰგავს, ახლადაყვავებულ იას, მზის სხივს, ოცნებას, ვარკვლავებით მოჭედილ ცას..რომ შეხედავ და ღმერთის არსებობას დაიჯერებ.

ასეთი იყო ლიკა. რომ გინდა მისი მსგავსი იპოვო და არ შეგიძლია. არ გამოდის.. და ამ დროს , ამ სილამაზესთან სიკვდილი მოდის! სიკვდილი. საშინელი, ცივი სიკვდილი. ზიხარ და ფიქრობ, რანაირად, როგორ, რატომ. სად სიკვდილი, სად სილამაზე. რა უნდა ასეთ სილამაზესთან მარტოობას, ტკივილს, ცრემლს, ტანჯვას და.. სიკვდილს. რა უნდა , რა ადგილი აქვს მასთან ამ ყველაფერს?

ამაზე პასუხი არ გაქვს. არც არავის აქვს. არ არსებობს პასუხი. 

რომი შნაიდერი გამახსენა ლიკას გარდაცვალებამ. ვარკსკვლავი რომი. თან როგორ გავდნენ ერთმანეთს. შველივით თვალებით, ფაიფურის კანით, როცა იღიმოდნენ, თითქოს მზე ამოვიდაო. სათაყვანებელი ქალები, იმისთვის შექმნილები-გიყვარდეს, ბოლომდე გიყვარდეს. და ამ დროს ტკივილი და ტანჯვა მოდის, და აქრობს მათ. ფიზიკურად ანადგურებს.  შენ კი ზიხარ და ვერ ხვდები, რატომ ისინი, რატომ ეს სილამაზის გამოვლინებები, რატომ ეს ოცნებად ქცეული ქალები.. პასუხი კი არ არსებობს.

ალბათ,მართლაც ბედისწერაა სილამაზე. პასუხს გთხოვს რაღაც და ვიღაც, არ გეპატიება, არ შეგრჩება.

სევდად გექცევა, ტკივილად გექცევა.

მარტოობად, სინანულად.

მაგრამ, მაინც დარჩები. ლეგენდად და ამბად დარჩები. ტკივილნარევი ღიმილით გაგიხსენებენ. ბედისწერააო იტყვიან.

“მართლაც, საიდან მოდის სილამაზე, ან სად მიდის.. თუ, დროებით მიეფარება, ვინ იცის..”

მე ვერსად წავალ.

მე ვერსად წავალ. 

მე, ვერსად  წავალ! ზედ გადაგყვები,თავს მოგაბეზრებ, ყელში ამოვალ. 

მოგიკვდები და გაგიცოცხლდები,

მაგრამ- ვერ წავალ.

მე ვერსად წავალ, უჩემოდ ჩაქრები,

დაიკარგები, შეგეშინდება..

მე ვერსად წავალ.

სხვები წავლენ და დაბრუნებიან.

მე-ვერსად წავალ!

სხვები დარჩენას შემოგფიცავენ, და სხვასთან წავლენ.

მე-ვერსად წავალ.

სხვა სხვასთან მყოფი, შენზე იტირებს,და მაინც წავა..

სხვა დაიღლება, სხვას მობეზრები, სხვა ვერ აგიტანს, ვერ გადაგიტანს!

მე.. შენზე ლექსებს ლოცვად ვიწამებ,

თუნდაც წახვიდე, თუნდაც სხვას გაყვე,

მე ვერსად წავალ..

შენს მხრებზე დაყრილ დარდებში ვიქნები, და დავიწყებულ სიზმრებში დავრჩები,

არ შეგაწუხებ, არ ვიხმაურებ,

ოღონდ ვიქნები. ოღონდ დავრჩები..

სხვები წავლენ და დაბრუნდებიან,

სხვები მოვლენ, და გაბრუნდებიან..

მე- ვერსად წავალ.

შენ ! თუ არ იქნები

​”არ მინდა იმ დღეზე ფიქრი, როცა შენზე ისე დავწერ, თითქოს აღარ ხარ.

თითქოს წახვედი.

არ შემიძლია შენს წასვლაზე წერა.

ეს სიკვდილივით საშინელი იქნება ჩემთვის.
არ მინდა იმ დღის გათენება, როცა დავწერ რომ არ ვიცი სად ხარ.

არ მინდა ის ცხოვრება, როცა დავწერ რომ სხვა აირჩიე!

არ მინდა ის ცხოვრება, როცა დავწერ და შენ არ წაიკითხავ.

არ მინდა ის ცხოვრება როცა სიკვდილზე დავწერ და შენ არ იდარდებ ამაზე.

არ მინდა წერა, თუ შენზე არ დავწერ.

შენს ყოფნაზე. და არა არყოფნაზე.

არ მინდა წერა, ანუ ცხოვრება, თუ შენ არ იქნები!”